HALVE MAEN NAAR HOORN

20 december 2014

Hij komt in juni naar het Oostereiland in Hoorn, je kan hem van binnen en van buiten bekijken. Wil je een vaartochtje maken met de Halve Maen dan moet je voorlopig sponsor zijn.

Aanbod uit de VS

Eind maart kreeg het Westfries Museum het aanbod om museumschip de Halve Maen voor niets over te nemen. Voorwaarde was dat de gemeente een plan maakte voor een levensvatbare exploitatie van het schip en dat de gemeente bereid was om de educatieve missie van het schip voort te zetten. Het college denkt dat de Halve Maen de potentie heeft om uit te groeien tot een cultuur-historisch identificatiepunt voor Hoorn als stad en voor de Hoornse havens. Vanwege de exploitatie risico's kiest het college van Hoorn voor een bruikleenovereenkomst voor 5 jaar aan het Westfries Museum, met de mogelijkheid tot verlenging. Het plan gaat uit van een sluitende exploitatie met 40.000 bezoekers per jaar en sponsorbijdragen, buiten de eenmalige kosten van 100.000 euro die wel voor rekening van de gemeente Hoorn komen.

Wat is de Halve Maen?

De originele Halve Maen dankt zijn bekendheid aan de ontdekkingsreis die de Engelse kapitein Henry Hudson er in 1609 mee ondernam. Hij kreeg van de VOC-kamer Amsterdam de opdracht een Noordoostelijke doorvaart naar de rijkdommen van Azië te vinden. Het werd uiteindelijk een reis in Noordwestelijke richting op zoek naar een doorvaart dwars door America, die 200 km landinwaarts op de steeds smaller wordende Hudson rivier eindigde. Hudson zag echter goede kansen voor handel in huiden met de Indianen en een jaar later verschenen de eerste Nederlandse handelaren ter plekke. Dit werd uiteindelijk de aanzet tot de kolonie Nieuw-Nederland met Nieuw Amsterdam (het huidige New York) als belangrijkste nederzetting Westfriese schipper. De laatste jaren is dankzij onderzoek van de Amerikaanse conservator van het New Netherland Museum Eduard van Breen veel meer bekend geworden over de geschiedenis van het schip. Het jacht de Halve Maen werd rond 1606 gebouwd en uit de bevrachtingscontracten blijkt dat het niet alleen actief was in de handel in Portugal, maar ook in de handel in graan en hout met de Oostzeelanden. Schipper in die tijd is Maarten Pietersz uit Schellinkhout, een bekend schippersdorp dicht bij Hoorn.

Halve Maen na New York

Na de reis van Hudson zet de VOC het jacht nog zeven jaar in onder VOC-vlag in Azië. Daar kruist de Halve Maen de geschiedenis bekende historische figuren uit Hoorn als Jan Pietersz Coen en Willem IJsbrandtsz Bontekoe. In 1618 wordt het schip in brand geschoten in een zeeslag met Engelse schepen ter hoogte van Jacatra, het latere Batavia.

Replica Halve Maen Nederlands regeringscadeau

In 1909 is de Halve Maen op de Rijkswerf in Amsterdam herbouwd en namens de Nederlandse regering aangeboden aan de stad New York vanwege het 300-jarig jubileum van de reis van Hudson. De replica is na enkele jaren uitgebrand. Op initiatief van dr. Andrew Hendricks, lid van de Holland Society of New York, werd in de jaren tachtig een nieuwe replica van de Halve Maen gebouwd. Hoorn nieuwe thuishaven. Hoorn wordt voor vijf jaar de nieuwe thuishaven van de Halve Maen. Daartoe heeft de gemeenteraad dinsdagavond met 20 tegen 14 stemmen besloten. Voor de sponsoring van de komst van de Halve Maen naar Hoorn wordt de traditie van de VOC-kamer nieuw leven ingeblazen. Zo’n kamer telt 7 bewindhebbers die bereid zijn minimaal 25.000 euro bij te dragen. Daarnaast is er ruimte voor commissieleden die bereid zijn eenmalig een bijdrage van 5.000 euro te schenken. Ten slotte komt er de mogelijkheid om een VOC-aandeel voor 50 euro te kopen.

Oostereiland

De Halve Maen komt in juni naar het Oostereiland in Hoorn. In de onderstaande reportage vertelt wethouder Ben Tap, meer over de komst van de VOC-replica.

Van regioverslaggever: Maarten Trompert