aardbei-1

De diepte in met ABZ Seeds

10 september 2015

De Chileense wortels van de moderne aardbeiveredeling

In het kader van de ontdekking van Kaap Hoorn in Chili, dit jaar vierhonderd jaar geleden, zijn er mooie verhalen te vertellen over de historische banden tussen West Friesland en Chili. Eén van de voorouders van onze moderne aardbeirassen vindt zijn oorsprong op de kustvlakten van het Zuid Amerikaanse land. Driehonderd jaar later brengt het aardbei veredelingsbedrijf ABZ Seeds uit Andijk aardbeizaden terug naar Chili.

De Franse marine-ingenieur en amateur-botanicus Frézier vertrok in 1712 naar Chili om in opdracht van koning Lodewijk XIV de Spaanse havens en fortificaties te bespioneren. Tijdens zijn maandenlange observaties viel zijn oog op een bijzondere aardbeiplant met opvallend grote vruchten. Bij zijn terugkeer in Marseille in 1714 moest Frezier melden dat eventuele militaire aspiraties van de Franse koning in Chili niet haalbaar waren, maar het goede nieuws was dat hij een bijzondere aardbeiplant ontdekt had, die vanaf dat moment de Chili aardbei genoemd werd. De zeven meegebrachte planten van de Chili aardbei werden verspreid over diverse botanische tuinen in Europa. Het merkwaardige was dat er nooit meer aardbeien aan deze planten groeiden.

Vele jaren later vond er een klein wonder plaats in het West Bretonse plaatsje Plougastel: plotseling verschenen er wel aardbeien aan de planten van de Chili aardbei. De verklaring van dit verschijnsel was dat de planten van een andere aardbeisoort uit Amerika, de Canadese aardbei, voor de bestuiving van de bloemen van de Chili aardbei gezorgd hadden. Vanaf ca. 1750 konden Bretonse boeren heerlijke en grootvruchtige aardbeien in grote aantallen produceren. De kruising tussen deze botanische aardbeisoorten Fragaria chiloënsis en Fragaria virginiana is bekend geworden onder de naam van Fragaria x ananassa en staat aan de basis van alle, moderne aardbeirassen. Ter herinnering aan deze historische gebeurtenis is er tegenwoordig in het Bretonse Plougastel een echt Museé de la Fraise te vinden.

Het plantmateriaal van de moderne aardbeirassen van Fragaria x ananassa werd altijd geproduceerd uit zogenaamde uitloperplanten: een soort van stekjes aan de moederplant. Sinds halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw is het aardbei veredelingsbedrijf ABZ Seeds uit Andijk en haar voorlopers begonnen aan de ontwikkeling van zogenoemde aardbei F1 hybride rassen. Het bijzondere van deze aardbeirassen is dat er geen stekjes meer nodig zijn en dat het plantmateriaal rechtstreeks uit zaad opgekweekt kan worden. Deze revolutionaire ontwikkeling in de veredeling van aardbeien heeft ook de aandacht in het oorsprongsland Chili getrokken. Binnenkort zullen de eerste aardbeizaadjes van de bijzonder goed smakende rassen vanuit Holland Strawberry House in Andijk op transport gaan naar Chili, als het ware terug naar de moederschoot.

September 2015, Gé Bentvelsen
ABZ Seeds