DE DIEPTE IN MET ELINE - DEEL 3

18 juni 2015

Eline de Boer studeert Publieksgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en loopt stage bij Zorro waar zij zich richt op het project Kaap Hoorn 400. Ze houdt zich bezig met geschiedenis, erfgoed en de presentatie daarvan. Op deze website verschijnt regelmatig een verdiepende tekst van Eline over (een element uit) de Kaap Hoorn-reis, over Hoorn rond 1615 of over het gebruik en de interpretatie van het verleden. 

Sporen in het straatbeeld

Soms liggen de historische verhalen voor het oprapen, misschien zonder dat je het je realiseert. Als je goed om je heen kijkt in Hoorn, naar de gevels van de gebouwen of naar de plattegrond van de binnenstad, dan zie je dat de stad zijn eigen dynamische levensverhaal vertelt. Ook van de Gouden Eeuw zijn de sporen zichtbaar: zeventiende- en achttiende-eeuwse bouwwerken staan naast oudere en nieuwere gebouwen uit de Hoornse levensloop en bepalen voor een belangrijk deel het straatbeeld. Lopend door Hoorn maak je een tijdreis door het verleden van deze historische stad.

In het Westfries Museum kun je nu zelfs virtueel door de straten van Hoorn in 1650 lopen. Aan dat jaar is een periode van veel bouwwerkzaamheden in de stad vooraf gegaan. Toen Willem Cornelisz Schouten in 1615 met zijn bemanning uit Hoorn op expeditie vertrok, zag de stad er dan ook anders uit. Veel markante monumenten uit de Gouden Eeuw, zoals het Statencollege (Westfries Museum), waren nog niet gebouwd en de uitbereiding van de havens was nog in volle gang. 

Het is 14 juni 1615. Het is zover: we gaan op weg naar de haven; het schip gaat vertrekken. We wandelen met onze rug naar de stadsmuur over de gracht aan de Turfhaven, waarin de vracht van kleine schepen wordt gelost. De bakker opent zijn luifel en bij de groenteboer is net een mand met uien en kolen buiten gezet. Een bedelaar wordt door een schutter weggejaagd. De stank van de gracht is met dit warme weer enorm.  Over de met zand, stof en modder bedekte weg lopen we verder, langs het Statenlogement, de middeleeuwse kerk en het Sint Jans Gasthuis richting de Roode Steen. Pas op voor de paard en wagen die voorbij komt! Op het plein bij het statige stadhuis en het nieuwe waaggebouw verkopen visser, slager, groenteboer hun waren. Vooral bij de bakker ruikt het goed! Jammer dat ons handgeld al op is... Laten we maar snel doorlopen. Aan de Bierkade wordt juist een vat bier een pakhuis in gehesen. Wat een geluk dat er zo veel bier is: het meeste water kun je maar beter niet drinken. In de verte horen we de smit op zijn aambeeld slaan.  Aangekomen in de haven belanden we in grote drukte: er zijn veel mensen onderweg naar het Hoofd. Maar ook matrozen die nog geen werk hebben en landlopers struinen door de haven. Zo te zien hebben sommigen de taveerne nog geen paar uur geleden verlaten. De meeste vissers zijn net uitgevaren. Een enkeling verkoopt nog de laatste vis van gisteren terwijl hij zijn netten boet. Een diepgeladen beurtvaarder met turf komt de haven ingezeild. In de verte is de eerste mast van het in aanbouw zijnde fluitschip te zien. Maar geen getreuzel! We horen de scheepsbel al! Vlug gaan we langs de Hoofdtoren het Houten Hoofd op, het avontuur tegemoet.

Meer weten?

- Th. Velius, Kroniek van Hoorn, J. Plekker en R. Resoort vert. (Hoorn 2007). 
- A.C.J. de Vrankrijker, Mensen, leven en werken in de Gouden Eeuw (Den Haag 1981).